pati�ka

Substancje witalne

Oto krótki przegląd substancji witalnych w TCM.

3 skarby tradycyjnej medycyny chińskiej

Medycyna chińska postrzega funkcjonowanie ciała i umysłu jako wynik współpracy określonych substancji życiowych, zwanych 3 skarbami. Są to energia QI, umysł SHEN i esencja JING.


Niebo ma 3 skarby: słońce, księżyc i gwiazdy.

Ziemia posiada 3 skarby: wodę, ogień i ziemię.

Człowiek ma prawo żyć dzięki 3 skarbom: energii QI, esencji JING i duchowi SHEN.


Rozsądne korzystanie i właściwe obchodzenie się z tymi skarbami czyni nas wolnymi na wieki.


duch SHEN serce niebo
energia QI śledziona, żołądek człowiek
esencja JING nerki ziemia


ENERGIA QI

Ludzkie istnienie jest wynikiem QI nieba i ziemi, a QI jest źródłem ludzkiego istnienia.

Według medycyny chińskiej istnieją różne formy i znaczenia QI:


  1. QI jako energia:

    • prawdziwa ZONG QI, której obieg wywołuje siłę i umożliwia funkcjonowanie ciała (najczęściej stosowana w praktyce, mieszanka powietrza i pożywienia)

    • energia organów, taka jak QI wątroby, QI płuc itp.

    • różne rodzaje energii jako funkcje

      • obronna WEI QI
      • magazynująca JING QI
      • energii pokarmowej GU QI
      • odżywcza YING QI
      • powietrzna KONG QI


  2. QI jako siła:

    • prawidłowa ZHEN QI (rzeczywista siła odporności pacjenta – krąży w organizmie w postaci obronnej WEI QI, odżywczej YING QI i magazynującej JING QI)
    • szkodliwa XIE QI, która przenika do organizmu (wiatr, wilgoć, chłód, upał, susza i ogień)
    • wrodzona YUAN QI, która określa długość życia i jest dana przed urodzeniem, nie może być zwiększona


Powstawanie energii QI

Vznik energie QI


Patologia energii QI

  1. Niedobór QI – dotyczy głównie płuc i śledziony PI / FEI QI XU


  2. Spadek QI - PI QI XU XIAN

    • Objawy: skłonność do leżenia, zmęczenie, osłabienie, depresja, wypadanie narządów (odbytnicy, macicy, pochwy, żołądka, jelit lub pęcherza moczowego), pusty puls, blady język

    • Terapia: wzmocnienie QI w górę


  3. Stagnacja QI - QI ZHI

    • Objawy: uczucie napięcia w ciele, rozprzestrzeniające się bóle, które przemieszczają się z miejsca na miejsce, masy brzuszne, które pojawiają się i znikają, depresja, drażliwość, uczucie smutku, częste zmiany nastroju, częste ziewanie, napięty lub skurczony puls, język lekko fioletowy. Uczucie napięcia, szczególnie w podżebrzu, brzuchu, podbrzuszu, gardle lub klatce piersiowej, jest kluczowym objawem stagnacji QI.

    • Terapia: pobudzenie QI i harmonizacja


  4. Buntowna energia QI - QI NI



ESENCJA JING

Obejmuje 3 pojęcia:

  1. Esencja prenatalna JING

    jest wrodzona i odżywia płód w czasie ciąży, a także zależy od esencji nerek matki. Określa osobowość każdego człowieka, jego siłę, wygląd, witalność i konstytucję. Jest stała i przez całe życie tylko się zmniejsza. Odpowiada informacjom genetycznym. Aby spowolnić jej zanik, najlepiej starać się zharmonizować czynności życiowe, czyli równomiernie pracować i odpoczywać, równomiernie się odżywiać i dostosować aktywność seksualną. Wskazane jest wtedy ćwiczenie QI GONG lub BA DUAN JIN.


  2. Esencja poporodowa JING

    jest pozyskiwana z pożywienia i płynów ze śledziony i żołądka. Śledziona odpowiada za transformację i transport tej esencji do wszystkich narządów w organizmie.


  3. Esencja nerkowa JING

    jest przechowywana w nerkach i składa się zarówno z esencji prenatalnej, jak i postnatalnej i odgrywa bardzo ważną rolę w fizjologii człowieka. Esencja ta determinuje wzrost, reprodukcję, rozwój, dojrzałość płciową, płodność i ciążę. Reguluje wzrost kości, zębów, włosów i rozwój funkcji mózgowych.

    Jej osłabienie objawia się opóźnionym wzrostem u dzieci, złym rozwojem kości, bezpłodnością, powtarzającymi się poronieniami, opóźnieniem umysłowym u dzieci, a u dorosłych problemami kostnymi (wyrostkami), wypadaniem zębów i włosów lub przedwczesnym siwieniem.



    U mężczyzn można zaobserwować 8-letni cykl przepływu tej esencji, u kobiet natomiast 7-letni:

    W wieku 7 lat esencja nerkowa u dziewcząt powiększa się, zęby mleczne są zastępowane przez stałe, a włosy rosną. W wieku 14 lat pojawia się menstruacja i staje się regularna. W wieku 21 lat esencja nerkowa osiąga szczyt, rosną zęby mądrości, a wzrost ciała zostaje zakończony. W wieku 28 lat ścięgna i kości wzmacniają się, a ciało jest jędrne i kwitnie. W wieku 35 lat ciało zaczyna się starzeć, włosy powoli wypadają, a na skórze pojawiają się zmarszczki. W wieku 42 lat twarz ciemnieje, a włosy zaczynają siwieć. W wieku 49 lat krew w macicy wysycha, ustają miesiączki, a tym samym płodność kobiety.

    U mężczyzn w wieku 8 lat następuje odnowienie stałego uzębienia i wzrost włosów, a w wieku 16 lat dochodzi do produkcji nasienia i można już spłodzić dziecko. W wieku 24 lat esencja nerkowa osiąga szczyt, ścięgna i kości są mocne, a zęby mądrości rosną. W wieku 32 lat kości, ścięgna i mięśnie są najsilniejsze. W wieku 40 lat nerki słabną, włosy zaczynają wypadać i siwieć, a zęby zaczynają się chwiać. W wieku 48 lat YANG QI jest wyczerpane, twarz ciemnieje, a włosy siwieją. W wieku 56 lat QI wątroby jest słabe, ścięgna nie są odżywiane, więc wysychają i sztywnieją, a ciało stopniowo słabnie. W wieku 64 lat włosy i zęby wypadają, a życie seksualne mężczyzny ustaje.


    1. Esencja oparta na energii nerkowej QI

      Energię nerkową można sobie wyobrazić jako kociołek z wodą na ogniu. Ogień reprezentuje nerkową YANG. Kociołek z wodą reprezentuje nerkową YIN i esencję nerkową JING, ponieważ należy ona do YIN. Para nad kociołkiem reprezentuje nerkową QI. Zatem esencja nerkowa JING jest niezbędna do przekształcenia nerkowej YIN w nerkową QI poprzez ogrzanie nerkową YANG.

      Osłabienie esencji nerkowej objawia się osłabieniem funkcji seksualnych, impotencją, osłabieniem kolan, nocnymi polucjami, szumem w uszach i głuchotą.


    2. Esencja wytwarza szpik

      Nie jest to szpik kostny, ale odżywcza esencja mózgu i rdzenia kręgowego, która służy jako matryca dla szpiku kostnego. Jeśli esencja nerkowa jest słaba, mózg nie jest wystarczająco odżywiony, co objawia się utratą koncentracji, utratą pamięci, zawrotami głowy i uczuciem pustki w głowie.


    3. Esencja jako podstawa siły konstytucjonalnej

      Esencja określa naszą siłę konstytucjonalną i odporność na zewnętrzne czynniki szkodliwe. Jej osłabienie objawia się stałą skłonnością do przeziębień, grypy i wirusów, przewlekłym katarem i alergicznym (pyłkowym) katarem.


Esencja JING i energia QI są materialną podstawą umysłu SHEN. Esencja JING, umysł SHEN i energia QI to trzy podstawowe substancje fizyczne i psychiczne ludzkiej egzystencji. Z tych powodów nazywane są „trzema skarbami”. Esencja JING i energia QI są podstawą umysłu SHEN. Jeśli esencja JING i energia QI są zdrowe, umysł SHEN również będzie szczęśliwy, co doprowadzi do szczęśliwego i zdrowego życia. W przeciwnym przypadku, gdy esencja JING i energia QI będą niewystarczające, umysł również będzie cierpiał.


KREW XUE

Krew w medycynie chińskiej ma inne znaczenie niż w medycynie zachodniej. Krew jest formą energii QI, jest gęstą materią, której energia QI nie jest i nigdy nie możemy jej oddzielić od energii QI, która tchnie życie w krew. Bez energii QI i krwi płyn nie płynąłby.

Krew pochodzi ze śledziony i nerek. Śledziona dzięki pożywieniu wytwarza esencję poporodową, która przekształca się w krew za pomocą esencji prenatalnej nerek. Serce jest władcą krwi, ponieważ kieruje jej krążeniem w naczyniach. Wątroba magazynuje krew, tak jak nerki magazynują esencję.

Wątroba jest rezerwuarem krwi, ponieważ w nocy krew wraca do wątroby.


Funkcja krwi XUE

Główną funkcją krwi jest odżywianie ciała. Dzięki odżywianiu umożliwia ona aktywność QI. Obie funkcje przebiegają zawsze jednocześnie.

Krew ma funkcję nawilżającą, której nie ma QI. Krew zapewnia odżywianie tkanek, aby nie wyschły.

Na przykład krew wątroby nawilża oczy i ścięgna, aby wzrok był jasny, a ścięgna zdrowe i elastyczne. Krew wątroby nawilża również skórę i odżywia włosy, aby skóra nie była sucha, a włosy były mocne i zachowały swój blask.

Krew zapewnia również materialną podstawę dla umysłu SHEN. Krew jest częścią YIN (jest jak gęsty płyn), a YIN jest domem lub schronieniem dla umysłu SHEN. W przypadku niedoboru krwi umysł człowieka będzie nieszczęśliwy i niespokojny. Pojawi się tzw. niepokój z powodu niedoboru, który objawia się niejasnymi lękami, lekką drażliwością, poczuciem niezadowolenia i bezsennością.


Patologia krwi XUE

  1. Niedobór krwi XUE XU

    Krew nie jest wytwarzana w wystarczającej ilości, zwłaszcza przez śledzionę.

    Objawy: blady wygląd, blade usta, zawroty głowy, słaba pamięć, mrowienie w kończynach, niewyraźne widzenie, bezsenność, blady i lekko suchy język, słaby lub głęboki puls. U kobiet również problemy ginekologiczne i psychiczne, takie jak słabe miesiączki i zanik miesiączki, depresja, uczucie strachu, utrata inicjatywy psychicznej i radości życia. W cięższych przypadkach niedokrwienia lub długotrwałych dolegliwościach pojawia się suchość języka, skóry i włosów oraz pomarszczone paznokcie. W najcięższych przypadkach niedokrwienie powoduje powstawanie wiatru wątrobowego, który wywołuje różne choroby skóry, charakteryzujące się suchością i swędzeniem.


  2. Stagnacja krwi YU XUE

    Krew nie może prawidłowo krążyć i ulega stagnacji, co może być spowodowane stagnacją QI (najczęściej wątroby), niedoborem QI, niedoborem krwi, gorącem we krwi lub wewnętrznym chłodem.


    Ogólne objawy: ciemny wygląd, fioletowe usta, kłujące i wiercące bóle, które są stałe, masy brzuszne, które nie przemieszczają się, fioletowe paznokcie, krwawienie ciemną krwią z ciemnymi skrzepami, fioletowy język, puls szybki pełny lub pełny powolny


    Wątroba GAN fioletowe paznokcie, ciemna twarz, bolesne miesiączki z ciemną krwią i ciemnymi skrzepami, bóle brzucha, bóle przedmiesiączkowe, język szczególnie na brzegach fioletowy, puls pełny lub szybki


    Serce XIN fioletowe usta, kłujący ból w klatce piersiowej, niepokój psychiczny, język fioletowy od boków do czubka, spod języka fioletowe i rozszerzone naczynia krwionośne, puls pełny, powolny


    Płuca FEI uczucie ucisku w klatce piersiowej, odkrztuszanie ciemnej krwi, język w środkowej części fioletowy, pod językiem fioletowe i rozszerzone naczynia krwionośne


    Macica bolesna miesiączka, bóle przedmiesiączkowe, ciemna krew menstruacyjna ze skrzepami, brak miesiączki, guzy brzucha (miomy), język fioletowy


    Rozróżnienie między stagnacją QI a stagnacją krwi XUE

    Stagnacja QI ZHI Stagnacja krwi YU XUE
    Bóle więcej napięcia niż bólu więcej bólu niż napięcia
    Lokalizacja bóle przemieszczające się stały ból
    Charakter rozciągające bóle, uczucie pełności bóle kłujące lub wiercące
    Masa brzuszna pojawiają się i znikają nie ustępują
    Skóra bez zmian ewentualnie plamy lub siniaki
    Twarz bez zmian ciemny lub zielono-fioletowy
    Język normalny lub lekko fioletowy fioletowy z ewentualnymi fioletowymi plamkami
    Tętno tylko lekko pełny pełny szybki lub pełny powolny


  3. Gorączka we krwi RE XUE

    Objawy: uczucie gorąca, choroby skóry z czerwonymi pryszczami, suchość w ustach, krwawienie, czerwony język, szybki puls


    Serce: uczucie strachu, choroby psychiczne typu syndromów maniodepresyjnych, afty i zapalenie dziąseł


    Wątroba: choroby skóry z towarzyszącym swędzeniem, zaczerwienieniem i pieczeniem (najczęściej spotykane w praktyce)


    Macica: nadmierne krwawienie podczas miesiączki, którego nie można zatrzymać


  4. Utrata krwi XUE

    Jest spowodowana:


    Objawy: krwawienie z nosa, odkrztużanie krwi, wymioty krwią, krew w stolcu i moczu, krwawienie z macicy


    Rozróżnienie przyczyn krwawienia:

    Przyczyna Wygląd krwi Ilość
    Ciepło krwi świeża czerwona lub ciemna nadmierna
    Zastój krwi bardzo ciemna z skrzepami niewielkie
    Niedobór QI blada nadmierna, długotrwała
    Niedobór YIN jasnoczerwona słabe


PŁYNY USTROJOWE JIN YE

Płyny ustrojowe pochodzą z naszego pożywienia i napojów, które są przetwarzane przez śledzionę: „czyste” są magazynowane w płucach i nerkach. „Nieczyste” są odprowadzane do jelita cienkiego i wydalane przez jelito grube i pęcherz moczowy.

JIN = płyn

Płyny te są przejrzyste jak woda i krążą między skórą a mięśniami, mogą być wydzielane wraz z potem. Nawilżają skórę i odżywiają mięśnie. Są to łzy, ślina, śluz lub pot. Stanowią one część krwi i dzięki swojej obecności zapobiegają stagnacji krwi.

YE = płyn

Płyn ten jest bardziej mętny, gęstszy i cięższy. Krąży w głębszych warstwach, wokół kości, stawów, szpiku kostnego, mózgu i rdzenia kręgowego. Nawilża je wszystkie, w tym oczy, uszy, nos i usta.


Patologia płynów ustrojowych JIN YE

  1. Niedobór płynów ustrojowych JIN YE XU

    Płyny ustrojowe są częścią yin, a jeśli yin jest niewystarczające, płyny ustrojowe JIN YE są również niewystarczające. Można powiedzieć, że niedobór płynów ustrojowych odpowiada lżejszej formie niedoboru yin YIN XU.

    Może być spowodowana ciężką i długotrwałą utratą płynów ustrojowych, taką jak pocenie się (podczas choroby, w saunie), wymioty i biegunka, nadmierna utrata krwi w dzieciństwie lub niedobór krwi.

    Ogólne objawy: sucha skóra, usta, nos, wargi, kaszel, suchy język

    Płuca: sucha skóra i suchy kaszel

    Żołądek: suchość w ustach bez pragnienia lub z pragnieniem niewielkiej ilości wody, suchy język z poziomymi pęknięciami

    Nerki: słabe oddawanie moczu, suchość w ustach w nocy, suchość w gardle

    Jelito grube: suchy stolec


  2. Obrzęki SHUI YIN

    Są spowodowane niedoborem QI śledziony i płuc lub nerek lub wszystkich trzech narządów. Jeśli którykolwiek z tych narządów (lub wszystkie trzy jednocześnie) ma osłabioną funkcję, płyny ustrojowe nie mogą być prawidłowo przetwarzane, a ich nadmiar odkłada się pod skórą.

    Płuca: obrzęki twarzy, rąk i górnej części ciała są spowodowane zewnętrznym zimnym wiatrem

    Śledziona: suchość w ustach bez pragnienia lub z pragnieniem niewielkiej ilości wody, suchy język z poziomymi pęknięciami

    Nerki:obrzęki stóp, kostek i dolnej części ciała


  3. Śluz TAN

    Termin bardzo często używany w medycynie chińskiej. Jego główną przyczyną jest zawsze niedobór śledziony PI XU. Podstawową cechą TAN jest jego lepkość lub śliskość oraz puls ślizgowy lub napięty.

    Płuca: kaszel z flegmą, zapalenie oskrzeli, choroby płuc

    Skóra: guzki skórne, powiększone gruczoły limfatyczne, obrzęki tarczycy, mięśniaki, tłuszczaki, guzy włókniste i tłuszczowe

    Wątroba i nerki: kamienie żółciowe i nerkowe są spowodowane długotrwałym działaniem gorąca na śluz

    Stawy: przewlekłe reumatoidalne zapalenie stawów, narośla kostne

    Meridiany: mrowienie kończyn lub utrata czucia, szczególnie u osób starszych po udarze mózgu

Wykorzystana literatura: G. Maciocia: Foundations of Chinese medicine (Churchil Livingstone 1994)

Więcej informacji na temat tradycyjnej medycyny chińskiej można znaleźć w książkach Na frekvencji medycyny chińskiej (2002) i Od źródła medycyny chińskiej (2007).