Otwarte badanie przeprowadzone na grupie pacjentów w poradni kardiologicznej i internistycznej.

Działanie chińskiej mieszanki ziołowej „Rozluźnienie napiętej struny” w leczeniu nadciśnienia tętniczego oraz „Szlachetność kwiatu lotosu” w leczeniu dusznicy bolesnej.

Wprowadzenie

Nadciśnienie tętnicze jest obecnie chorobą występującą z częstością 35% w populacji dorosłych w wieku 25-64 lat. W Czechach jest około 2 miliony osób z nadciśnieniem. W gabinecie kardiologicznym leczymy pacjentów z wieloma schorzeniami, bardziej skomplikowane przypadki nadciśnienia. Pacjenci ci byli już w większości leczeni kilkoma preparatami, mieli jakieś skutki uboczne terapii lub nadal stanowią problem medyczny, nawet przy nowoczesnym leczeniu skojarzonym.

Kolejną interesującą grupą pacjentów są osoby cierpiące na dusznicę bolesną, które zostały kompleksowo leczone w ramach dzisiejszych możliwości, w tym rewaskularyzacją i leczeniem metabolicznym niedokrwienia serca, a mimo to nadal mają problemy.
Celem badania było zatem udzielenie pomocy pacjentom z objawami, u których wyczerpano standardowe leczenie dla danego wskazania i którzy nadal mieli utrzymujące się dolegliwości.

Próba pacjentów

Badanie przeprowadzono w ambulatorium internistycznym i kardiologicznym w Czeskich Budziejowicach. Zespół pacjentów składał się z 2 grup pacjentów, z jednej strony osób z nadciśnieniem tętniczym, z drugiej strony pacjentów z dusznicą bolesną.

W pierwszej grupie było 24 pacjentów, w drugiej 22.

Wśród pacjentów z nadciśnieniem tętniczym było 16 kobiet i 8 mężczyzn, średnia wieku wynosiła 56±7 lat, byli leczeni 3,6(±0,8) preparatami, czas trwania nadciśnienia wynosił 11,5(±4,5) lat.

Otrzymali preparat Tian Ma Gou Teng Wan, opisany bardziej szczegółowo na końcu artykułu. Przy wskazaniu preparatu opieraliśmy się na utrzymujących się objawach klinicznych i nie do końca skorygowanym ciśnieniu krwi. Wskazania nie uczestniczył lekarz wykształcony w tradycyjnej medycynie chińskiej, przeprowadził je kardiolog, biorąc pod uwagę jedynie potencjalne korzyści preparatu. Wszyscy chorzy podczas wizyty wskazującej zgłosili jedną z następujących dolegliwości:

• Bóle głowy
• Szumy uszne
• Drażliwość lub nerwowość lub niewielki obrzęk kostek

Średnie ciśnienie na początku badania w tej grupie wynosiło 152/88 (±14/7).

W drugiej grupie pacjentów z ICHS i dusznicą bolesną było 8 kobiet i 14 mężczyzn. 19 z nich przeszło całkowitą rewaskularyzację mięśnia sercowego, z czego 12 po operacji, a 7 po PTI.

Wszyscy przyjmowali beta-blokery i Anopyrin, 20 długo działające nitraty, a pozostałych 2 molsidominę. 15 pacjentów przyjmowało blokery wapnia, a 16 pacjentów otrzymywało trimetazydynę.

Nawet przy tej kompleksowej terapii odczuwali ucisk w klatce piersiowej lub typową stenokardię, średnie zużycie nitrogliceryny wynosiło 2 (±0,8) tabletki na tydzień.

Wszyscy mieli któryś z następujących subiektywnych objawów: typowy lub nietypowy ból w klatce piersiowej, duszności, kołatanie serca. Nie włączono do badania pacjentów, u których podczas wizyty kwalifikacyjnej stwierdzono nowe zmiany w EKG lub pogorszenie typowej dławicy piersiowej. Wszyscy pacjenci byli stabilni. Nawet w przypadku tych pacjentów kardiolog nie stosował specyficznej chińskiej diagnostyki ani wskazówek, w miarę możliwości brał pod uwagę jedynie oznaki centralnej sinicy i kolor języka.

Otrzymali preparat Dan Shen Yin Wan, opisany bardziej szczegółowo na końcu artykułu. Wszyscy pacjenci z obu grup podpisali świadomą zgodę, otrzymali preparat na co najmniej 3 miesiące leczenia w dawce 3x8 kulek dziennie. Otrzymali drukowaną instrukcję dotyczącą postaci preparatu firmy TCM Herbs, kulek typu WAN oraz pisemną instrukcję kardiologa dotyczącą sensu tego dodatkowego leczenia.

Całkowity czas leczenia wynosił 5 (±1,2) miesięcy. Pacjenci mogli w każdej chwili skonsultować się z lekarzem prowadzącym bezpośrednio lub telefonicznie. Wszyscy zgłaszali się na regularne wizyty po trzech i sześciu miesiącach. Częścią kontroli była zawsze anamneza, badanie fizykalne i kontrola krzywej EKG, a w przypadku 32 pacjentów dostępna była również kompletna kontrola laboratoryjna.

Pod koniec obserwowanego półrocza wszyscy wypełnili prosty kwestionariusz dotyczący subiektywnych odczuć i ich zmian podczas stosowania preparatu, kontroli ciśnienia krwi i częstotliwości bólu w klatce piersiowej oraz zużycia tabletek nitrogliceryny. Kolejne pytania dotyczyły bólów głowy, duszności i obrzęków, a pacjenci mieli możliwość słownego wyrażenia zmian w swoim stanie.

Wyniki

Zwrot kwestionariuszy wyniósł 100%, wszyscy pacjenci stawili się na regularnych kontrolach.

W grupie leczonych pacjentów z nadciśnieniem tętniczym 2 pacjentów, tj. 8%, przerwało leczenie z powodu działań niepożądanych, w grupie pacjentów kardiologicznych z dusznicą bolesną był to jeden pacjent, tj. 4,5%.

W pierwszej grupie były to dwie kobiety, które przerwały leczenie, ponieważ dolegliwości zgłaszane na początku aktywnej terapii, tj. bóle głowy i nerwowość, nie uległy poprawie, więc nie uznały terapii za korzystną, ale nie zaobserwowały żadnych nadzwyczajnych skutków ubocznych. Obie przerwały stosowanie preparatu po 4 tygodniach.

Jeden pacjent z dławicą piersiową, który przestał przyjmować preparat, był zaniepokojony podczas regularnej kontroli czasu protrombinowego. Był leczony warfaryną, a po miesiącu stosowania pogorszyła się kontrola INR, z poprzedniej wartości 2,55 wzrosła do 3,8. Pacjent zaprzeczył innym możliwym wpływom diety lub leków.

W grupie osób z nadciśnieniem

• Subiektywną poprawę zgłosiło 16 pacjentów (67%), 6 pacjentów nie zgłosiło znaczącej zmiany stanu.
• W opisach poprawy dominowało zmniejszenie bólu głowy, w trzech przypadkach nastąpiła poprawa w zakresie szumu w uszach, 8 pacjentów zgłaszało zmniejszenie nerwowości i lepszy sen.
• Przy zachowaniu standardowego leczenia w trzecim miesiącu nastąpił spadek ciśnienia o ponad 10/5 u 11 pacjentów, czyli u 46% leczonych osób z nadciśnieniem. U dwóch z nich mogliśmy nawet odstawić jeden lek z czterech.
  
  

W grupie pacjentów kardiologicznych z dusznicą bolesną

• Leczenie oceniło pozytywnie 17 pacjentów (77%). Pacjenci ci zgłaszali zmniejszenie częstotliwości napadów bólu w klatce piersiowej lub zużycia tabletek nitrogliceryny. 5 pacjentów zgłosiło również poprawę oddychania, a 3 zaobserwowało ustępowanie obrzęków kończyn dolnych.
• U żadnego pacjenta nie zaobserwowaliśmy w okresie obserwacji zmian w zakresie standardowych wskaźników laboratoryjnych – KO, poziomu minerałów i kreatyniny, testów wątrobowych. Biorąc pod uwagę, że w trakcie badania swobodnie zmieniano dawki innych leków, w tym statyn i fibratów, nie można ocenić zmian stężenia lipidów we krwi oraz wpływu terapii na dyslipoproteinemię.
  
  

Dyskusja

Nie wszystkie objawy u pacjentów w gabinecie kardiologicznym i internistycznym można całkowicie wyeliminować za pomocą nowoczesnej terapii farmakologicznej, zmiany aktywności fizycznej i diety.

U wielu pacjentów, pomimo kompleksowego podejścia i zastosowania wszystkich metod leczenia, w tym rewaskularyzacji u pacjentów z dusznicą bolesną, niektóre objawy utrzymują się. Interesującą opcją dla tych pacjentów jest połączenie klasycznych środków leczniczych z wykorzystaniem alternatywnych możliwości, takich jak fitoterapia. Medycyna ziołowa rozprzestrzenia się na całym świecie, wykorzystując różne źródła. Dysponujemy zatem również terapią wspomagającą preparatami ziołowymi importowanymi z Chin, które są uważane za suplementy diety. W swojej ojczyźnie wykorzystanie leczniczych właściwości ziół jest częścią tradycyjnego systemu terapii, który był udoskonalany przez wieki i jest ściśle powiązany ze specyficznym podejściem diagnostycznym i filozofią leczenia. Działanie ziół klasyfikuje się według ich wpływu na funkcje energetyczne i właściwości, opisując je jako „ogrzewające, chłodzące, oczyszczające, tonizujące”. Metody analityczne stosowane w Stanach Zjednoczonych i Europie pozwoliły wykryć w tych ziołach oleje, minerały, witaminy i szereg poszczególnych substancji leczniczych, często bardzo złożonych.

Medycyna chińska często łączy zioła, wykorzystując ich synergiczne działanie, rozpoznane na przestrzeni wieków. Takie mieszanki stanowią również kulki WAN, które są łatwe w użyciu, odporne na pleśń, a ich składniki są dobrze zdefiniowane. Trudno
jest połączyć spostrzeżenia diagnostyczne kardiologa z chińskimi wskazówkami terapeutycznymi. Mimo to staraliśmy się wytypować grupy pacjentów, u których niemal wyczerpaliśmy możliwości klasycznej medycyny zachodniej i którzy pozostawali objawowi, a ponadto mieli właśnie te objawy, które chiński lekarz wykorzystuje przy wskazaniu odpowiedniej mieszanki ziołowej.

Przedstawiona mała analiza jest otwarta, ze wszystkimi wadami takiego podejścia. Jesteśmy przekonani, że efekt placebo jest ograniczony u pacjentów, którzy są nastawieni na klasyczną farmakoterapię kombinowaną, a przed zastosowaniem tej eksperymentalnej terapii wyczerpaliśmy również nasze możliwości psychoterapii. Subiektywną poprawę u 67% pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i 77% pacjentów z dusznicą bolesną uważamy za bardzo prawdopodobny dowód pozytywnego wpływu na subiektywne objawy, u 46% pacjentów z nadciśnieniem tętniczym odnotowano również znaczny spadek ciśnienia krwi.

Za główny cel badania uważamy wykazanie minimalnego występowania skutków ubocznych. Dodatek wymienionych mieszanek ziołowych wydawał się bezpieczny nawet u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym przyjmujących wiele klasycznych leków, co dotyczy również pacjentów z dusznicą bolesną.
Jedynym poważniejszym skutkiem ubocznym było nagłe podwyższenie INR u pacjenta przyjmującego warfarynę. Można spekulować na temat interakcji z Dan Shen, czyli korzeniem Salvia milthiorhiza, który zawiera szereg związków wpływających na krzepnięcie krwi.

Wnioski

Otwarte badanie przeprowadzone na 46 pacjentach z ciężką postacią nadciśnienia i dusznicą bolesną wykazało możliwość stosowania wyżej wymienionych mieszanek ziołowych w celu złagodzenia objawów u pacjentów. Znaczącej poprawie uległy również niektóre obiektywne wskaźniki, takie jak wartości ciśnienia krwi i zużycie tabletek nitrogliceryny. Nie stwierdziliśmy żadnych poważnych skutków ubocznych ani ryzyka interakcji między lekami.

15.1.2005

MUDr. Pavel Havránek
Kardiologiczna i internistyczna przychodnia
Riegrova 13
37001 Czeskie Budziejowice

Nagroda Nobla za medycynę chińską.