pati�ka

Jang

JANG to kategoria filozoficzna medycyny chińskiej, której nie da się zmierzyć żadnymi współczesnymi urządzeniami zachodniej cywilizacji. Jest to zespół zjawisk, które razem tworzą pewien potencjał odpowiadający aktywności i działaniom człowieka. Jang to nabój o określonej sile, a jin to strzelba, z której ten nabój jest wystrzeliwany. Kalibru karabinu musi zawsze odpowiadać rodzaj naboju. Najprostszym wyobrażeniem jang w naturze jest ogień. Energia chi jest częścią tego jang.

  1. NIEDOBÓR JANGU – YANG XU

    bladym język, lekko opuchnięty i wilgotny odpowiada niedoborowi jang YANG XU

    z punktu widzenia medycyny chińskiej oznacza osłabienie „siły działania” jednostki, która nie ma wystarczającej energii i woli, aby doprowadzić sprawy do końca lub w ogóle je rozpocząć. To zimny silnik...

    Osłabienie to może objawiać się następującymi symptomami: wrażliwość na zimno, uczucie zimna, zimne dłonie i stopy, wyraźnie blady wygląd, zadyszka, słaby głos, niechęć do mówienia, luźniejsze stolce, samoistne codzienne pocenie się, częste oddawanie jasnego moczu, osłabienie w lędźwiach i ugięcie kolan, niechęć do picia, ochota na ciepłe napoje, zmęczenie, bierność, apatia, powolność, brak koncentracji, zamknięcie w sobie.

    U mężczyzn impotencja, obniżone libido, przedwczesny wytrysk, bezpłodność.

    U kobiet białe upławy, uczucie zimna w okolicy macicy, a nawet ucisk i ból, oziębłość, opóźnione miesiączki, bezpłodność. Dotyka głównie nerków, śledziony i płuc.

    Język jest blady.

    W medycynie zachodniej stanowi ten stan może odpowiadać np. alergia na zimno, przewlekłe bóle pleców, astma, bezpłodność, impotencja, zmęczenie itp.

    Mieszanki ziołowe:

    Zalecane produkty spożywcze:

    • Zboża i rośliny strączkowe: fasola czerwona (adzuki)
    • Warzywa i grzyby: trufle, roszponka (sałata polna)
    • Ryby i owoce morza: karp, małże jadalne (muszle), węgorz rzeczny
    • Mięso: nerki wołowe, jagnięcina, wątróbka drobiowa i wieprzowa, mięso koźlęce i baranie oraz wątróbka, mięso z dziczyzny (zwłaszcza dzika kaczka), nerki wieprzowe i inne, ogon wołowy, zając
    • Owoce, orzechy i nasiona: mleko kokosowe, orzechy laskowe, maliny, pistacje, czarny sezam, śliwki, winogrona
    • Przyprawy i zioła: anyż, koper włoski, goździki, gałka muszkatołowa, szczypiorek, kozieradka (greckie siano), cynamon, suszony imbir (mielony)

    Przykłady odpowiednich przepisów:

    RIZOTO Z FASOLĄ

    100 g fasoli czerwonej (adzuki), 100 g fasoli białej, 250 g ryżu naturalnego, 1 cebula, kukurydza sterylizowana, olej, goździki, gałka muszkatołowa, czosnek, sól

    Mieszankę fasoli najlepiej namoczyć przez noc, a następnie ugotować do miękkości. Przed zakończeniem gotowania fasolę posolić. Osobno ugotować ryż z goździkami. Na oleju podsmażamy cebulę, dodajemy wyciśnięty czosnek, mieszamy z fasolą, ryżem i kukurydzą. Risotto doprawiamy gałką muszkatołową i solą, a następnie pieczemy w piekarniku przez około 20 minut. Na talerzach dekorujemy listkami sałaty polnej.

    FASOLOWA KASZKA

    400 g fasoli, 200 ml mleka, czosnek, cebula, majeranek, sól, smalec

    Przebraną, opłukaną i namoczoną dzień wcześniej fasolę ugotować do miękkości, zmiksować, dodać gorące mleko i doprawić czosnkiem utartym z solą oraz majerankiem, a następnie podgrzać. Podawać z pieczywem pełnoziarnistym, na talerzach udekorować cebulą delikatnie podsmażoną na smalcu.

    Nie zaleca się spożywania produktów, które powodują ochłodzenie organizmu, takich jak surowe warzywa i owoce, zimne napoje i lody.

  2. ROSNĄCE YANG (WĄTROBA) – YANG SHI (GAN)

    z punktu widzenia medycyny chińskiej jest zawsze związane z meridianem wątroby i stanowi połączenie stanu nadmiaru i niedoboru, co w praktyce jest bardzo częste. Z powodu niedoboru jin nerek, wątroby, krwi lub jin/jang nerek (czasami także stagnacji qi) dochodzi do „odłączenia” jang wątroby, który w ten sposób osiąga względny, a stopniowo także absolutny nadmiar. Jang ma tendencję do wznoszenia się w górne partie ciała i jakby „pływa” po powierzchni. Nierównowagę yin i yang można sobie wyobrazić jako wodę i ogień, które początkowo są w równowadze. Jednak z czasem, z powodu okoliczności (najczęściej nadmiernych emocji, takich jak zmartwienia, niespełnione pragnienia, złość, gniew, stłumione emocje itp.), dochodzi do osłabienia yin (w naszym przypadku wody), a yang (ogień) zaczyna dominować i daje o sobie znać – rozpalając się i płonąc w naturalnym kierunku w górę (do głowy). Nasilający się ogień (jang) jeszcze bardziej wysusza osłabioną wodę (jin) i błędne koło powoli, ale pewnie się zamyka... Również stagnująca chi wątroby może po pewnym czasie przekształcić się w gorąco (podobnie jak w zamkniętej, niewentylowanej piwnicy, gdzie po pewnym czasie dochodzi do samozapłonu węgla), które wysusza jin, ponownie uwalniając miejsce dla jang, który wymyka się spod kontroli... Dlatego w terapii należy nie tylko zmniejszać ogień (jang), ale także uzupełniać wodę (jin), tj. wzmacniać, w zależności od przyczyny, albo jin nerek, wątroby, krwi, a czasem jednocześnie jin/jang nerek, ponieważ długotrwałe osłabienie jang nerek osłabia również jin nerek, co umożliwia wzrost jang.

    Ta złożona sytuacja może objawiać się następującymi symptomami: bólem głowy w okolicy skroniowej, za oczami lub nad nimi, po bokach głowy (zwykle w prawej połowie głowy – stan nadmiaru jang, jeśli w lewej połowie głowy – stan niedoboru jin i krwi), zawroty głowy, szumy w uszach, pogorszenie słuchu, niewyraźne widzenie, zaczerwienienie twarzy, suchość w ustach i gardle, bezsenność, drażliwość, skłonność do wybuchów gniewu, uczucie przepracowania, sztywność kręgosłupa szyjnego.

    Dotyka głównie wątroby i nerek.

    Język jest zależny od przyczyny:

    • w przypadku stagnacji qi wątroby GAN QI ZHI ma normalny kolor lub jest lekko zaczerwieniony po bokach w przypadku niedoboru krwi XUE XU jest blady
    • w przypadku niedoboru yin nerek YIN XU jest lekko czerwony po bokach i bez nalotu
    • w przypadku stagnacji qi wątroby GAN QI ZHI ma normalny kolor lub jest lekko zaczerwieniony po bokach

    W medycynie zachodniej stanowi ten stan może odpowiadać np. wysokie ciśnienie krwi, bóle głowy, zawroty głowy, szumy w uszach itp.

    Mieszanki ziołowe:

    Zalecane produkty spożywcze:

    • Zboża i rośliny strączkowe: kasza bulgur, ciecierzyca, czerwona fasola, żółty groch, jęczmień (kasza), słód jęczmienny, kuskus, pszenica orkiszowa, otręby pszeniczne, ryż łuskany i niełuskany (naturalny), soja, makaron z pszenicy durum (semolina), tofu, wszystkie rodzaje soczewicy, zielony groszek
    • Warzywa i grzyby: grzyb biały (rosolovka stříbrná), brokuły, czarna grzyb (ucho Judasza – Mu-er), burak czerwony, sałata głowiasta, boczniak ostrygowaty, groszek cukrowy (strączki), groszek, szparagi, kalarepa (brukselka), kalafior, pomidory, szpinak, dynia woskowa, kapusta pekińska, kapusta głowiasta
    • Ryby i owoce morza: sandacz, hejk (szpak morski), ośmiornica, karp, kraby, krewetki, łosoś, małże, pstrąg, sardynki (szprotki), kałamarnice (kalmary), małże jadalne (muszle), śledź (śledź solony, szczupak, dorsz (filet rybny), wędzona ryba, ostrygi
    • Mięso: duszona szynka wieprzowa, kaczka, gotowana i duszona wołowina, nóżki wieprzowe, wątróbka wieprzowa, nerki wieprzowe, mięso wieprzowe, bulion z części chrzęstnych (ogona)
    • Owoce, orzechy i nasiona: ananas (świeży), daktyle, pestki dyni, figi, granat, winogrona, gruszki, jabłka, orzech kokosowy i mleko kokosowe, liczi (kustownica), nasiona lnu, mango, mak, melon cukrowy i wodny, pomarańcza, rodzynki, nasiona słonecznika, śliwki, orzechy włoskie
    • Przyprawy i zioła: koper włoski, pokrzywa, melisa, szczypiorek, rzeżucha, suszony imbir (mielony)
    • Napoje i inne: cukier słodowy, cukier brązowy, świeże sery (lučina - twaróg), jogurt, napoje zbożowe (caro, melta), masło klarowane, miód, melasa, mleko krowie, mleko owcze, oliwa z oliwek, smalec, olej sezamowy, sery twarde, mleczko pszczele, jaja kurze (szczególnie żółtka)


    Przykłady odpowiednich przepisów:

    ARABSKA CIERZINA Z MIĘTĄ

    300 g ciecierzycy, 120 g cebuli, 50 g czosnku, 40 g pasty sezamowej (tahina), oliwa z oliwek, kminek rzymski (cumin), biały pieprz, sól, sok z cytryny, gałązka mięty

    Wcześniej namoczoną i odsączoną ciecierzycę gotować z gałązkami mięty i kminem rzymskim do miękkości. Na oliwie z oliwek podsmaż drobno pokrojoną cebulę i drobno posiekany czosnek, a następnie dodaj posiekaną natkę pietruszki i odrobinę pasty sezamowej. Do tej mieszanki dodaj ugotowaną ciecierzycę i dopraw wszystko kminem rzymskim, pieprzem, sokiem z cytryny i drobno posiekaną miętą.

    Jeśli ugotowaną ciecierzycę zmiksujesz na puree i dodasz biały jogurt, możesz podawać ją na zimno z arabskim chlebem. Nazywa się to „hummus”.

    KROUPY Z ROZINKAMI

    300 g kaszy, 120 g rodzynek, 8 łyżek niesłodzonego mleka skondensowanego lub śmietanki sojowej, mak, miód, olej z orzechów włoskich, szczypta soli

    Do dobrze ugotowanej kaszy dodaj namoczone i posiekane rodzynki. Na talerzach dopraw kaszę mlekiem lub śmietaną, makiem i miodem, a następnie skrop zimnym tłoczonym olejem.

    Nie zaleca się spożywania potraw, które powodują przegrzanie organizmu, takich jak ostre przyprawy, potrawy smażone, grillowane i pieczone.

tekst: dr med. Petr Hoffmann