Pięć elementów wraz z teorią yin i yang stanowi podstawę medycyny chińskiej. System pięciu elementów wywodzi się z natury i jest wynikiem dynamicznej jakości wszystkich zjawisk zachodzących w przyrodzie, reprezentuje pięć ruchów i pięć faz sezonowych cykli naturalnych.
System pięciu elementów zapewnia ważny i klinicznie użyteczny model, który pozwala nam zorientować się w patologii narządów wewnętrznych. W tym przypadku możliwe są tylko dwa stany – nadmiar lub niedobór po jednej lub drugiej stronie. Cykl wsparcia z jednej strony i cykl kontroli z drugiej strony utrzymują dynamiczną równowagę między 5 elementami. Jeśli jednak nierównowaga przekracza granicę fizjologiczną lub trwa zbyt długo, stan ten prowadzi do choroby.

Cykl produkcji:

W przypadku braku harmonii występują dwa stany patologiczne:

1. Matka nie odżywia dziecka.

2. Dziecko wyczerpuje matkę.

1. Wątroba (matka) nie odżywia serca (dziecka): krew wątrobowa jest niewystarczająca, a tym samym krew w sercu jest słaba, co powoduje kołatanie serca i bezsenność (Radość nadchodzącego snu (kod 127)).
2. Serce (dziecko) wyczerpuje wątrobę (matkę): jeśli krew wątrobowa jest słaba, prowadzi to do ogólnego osłabienia krwi, co osłabia krew w wątrobie, powodując słabe miesiączki lub utratę miesiączki (Blask nefrytu (kod 182)).

1. Serce (matka) nie odżywia śledziony (dziecko): ogień serca nie ogrzewa śledziony, co prowadzi do uczucia zimna i biegunki (Tygrysie źródło (kod 152)).
2. Śledziona (dziecko) wyczerpuje serce (matkę): jeśli śledziona nie wytwarza wystarczającej ilości krwi, w sercu będzie jej mało, co prowadzi do kołatania serca, bezsenności, zapominania i lekkiej depresji (Harmonia z brzoskwiniowego gaju (kod 192)).

1. Śledziona (matka) nie odżywia płuc (dziecko): jeśli śledziona nie przetwarza i nie transportuje płynów, powstaje śluz, który osadza się w płucach, co prowadzi do zadyszki i astmy (Sprzątanie spichlerza (kod 073)).
2. Płuca (dziecko) wyczerpują śledzionę (matkę): płuca kontrolują chi, a jeśli chi płuc jest słabe, słabe jest również chi śledziony, co prowadzi do zmęczenia, braku apetytu i rzadkich stolców. W praktyce chi śledziony i płuc jest zawsze osłabione jednocześnie (Tygrysie źródło (kod 152))..

1. Płuca (matka) nie odżywiają nerek (dziecko): chi płuc schodzi do nerek, które ją ściągają w dół.
Jeśli chi płuc jest słaba, wraz z płynami stagnuje w płucach, co objawia się krótkim oddechem, kaszlem i osłabieniem nerek (tybetański klejnot cordyceps (198)).
2. Nerki (dziecko) wyczerpują płuca (matkę): jeśli chi nerkowa jest słaba, nie może „przyciągnąć” chi płucnej, która unosi się do płuc, powodując zadyszkę i astmę (Sekret złotej skrzynki (kod 171) + Tybetański klejnot cordyceps (198)).

1. Nerki (matka) nie odżywiają wątroby (dziecko): nerki jin odżywiają wątrobę jin i krew. Jeśli jin nerkowe jest słabe, słabe jest również jin wątrobowe i/lub krew wątrobowa, co powoduje szumy w uszach, zawroty głowy, bóle głowy i drażliwość. Jest to jeden z najczęstszych przypadków w praktyce (Blask szmaragdowej biżuterii (kod 182)).
2. Wątroba (dziecko) wyczerpuje nerki (matkę): krew wątrobowa odżywia i wzmacnia esencję nerkową. Jeśli krew wątrobowa jest osłabiona przez dłuższy czas, prowadzi to również do osłabienia esencji nerkowej, co objawia się zawrotami głowy, szumami w uszach, nocnym poceniem się i osłabieniem funkcji seksualnych (Świeżość pagody o zmierzchu (kod 185)).

Cykl agresji:

Wątroba atakuje śledzionę i żołądek (drewno atakuje ziemię): zastój chi wątroby atakuje żołądek, a chi żołądka nie może opadać, co powoduje mdłości, a chi śledziony nie może wzrastać, co powoduje biegunkę (Uspokojenie burzy wiatrowej – kod 064).

Serce atakuje płuca (ogień atakuje metal): ogień serca wysusza płuca i osłabia płucną jin, co powoduje suchy kaszel (Pokonanie ognistej przełęczy (kod 016) + Gwizd srebrnej fletni (kod 131)).

Śledziona atakuje nerki (ziemia atakuje wodę): gdy śledziona zatrzymuje wilgoć, wilgoć blokuje funkcję nerek w przemianie i wydalaniu płynów z organizmu, co powoduje obrzęki (Rozkosz w środku nocy (kod 172)).

Płuca atakują wątrobę (metal atakuje drewno): w praktyce zdarza się to bardzo rzadko, zazwyczaj osłabione płuca powodują stagnację chi wątroby, np. astma psychiczna (Uspokojenie wzburzonej powierzchni (kod 062)).

Nerki atakują serce (woda atakuje ogień): jeśli nerki jin są słabe, powstaje puste ciepło, które może osadzić się w sercu, powodując budzenie się w nocy i kołatanie serca (Elixir niebiańskiego cesarza (kod 121)).

Cykl buntu:

Wątroba atakuje płuca (drewno atakuje metal): zastój chi wątroby blokuje płuca i powoduje duszności oraz bóle w klatce piersiowej (Uspokojenie wzburzonej powierzchni (kod 062) lub Pigułka gorzka (kod 014)).

Serce atakuje nerki (ogień atakuje wodę): ogień serca schodzi w dół do nerek i osłabia nerki jin, co powoduje bóle w krzyżu lub problemy z oddawaniem moczu (Pokonanie ognistej przełęczy (kod 016)).

Śledziona atakuje wątrobę (ziemia atakuje drewno): jeśli śledziona zatrzymuje wilgoć, blokuje ona przepływ chi wątroby, co powoduje bóle pod żebrami i wzdęcia (Wzmocnienie Imperium Środka (kod 079) + Uspokojenie wzburzonej powierzchni (kod 062)).

Płuca atakują serce (metal atakuje ogień): jeśli płuca są zablokowane przez śluz, chi serca również nie może prawidłowo krążyć, co powoduje ucisk w klatce piersiowej, bezsenność i kołatanie serca (Szlachetność kwiatu lotosu (kod 042) lub Wzmocnienie podmytego brzegu (kod 041)).

Nerki atakują śledzionę (woda atakuje ziemię): jeśli nerki źle przetwarzają płyny, śledziona zostanie zaatakowana wilgocią, co spowoduje biegunkę, wzdęcia i obrzęki (Rozkosz w środku nocy (kod 172)).

Diagnostyka:

Opiera się na diagnozie koloru, dźwięków, zapachów, smaków, tkanek, emocji i klimatu.

Najważniejsze jest obserwowanie koloru:

Zielony - spowodowany jest brakiem równowagi drewna, np. odpowiada stagnacji wątroby
Czerwony - spowodowany jest brakiem równowagi ognia, np. nadmiarem ognia
serca Żółty, matowa – spowodowana jest brakiem równowagi ziemi, np. osłabieniem qi
śledziony Biała – spowodowana jest brakiem równowagi metalu, np. osłabieniem qi płuc
Ciemnofioletowa, aż do szaro-czarnej – spowodowana jest brakiem równowagi wody, np. osłabieniem jin nerek

W medycynie chińskiej nie zawsze wszystko jest jednostronne, proste i łatwe, a wręcz przeciwnie. Na przykład czerwona twarz według diagnozy 5 elementów oznacza brak równowagi w elemencie ognia, według diagnozy BA GANG (tj. 8 zasad) może to również oznaczać gorączkę w dowolnym narządzie. W medycynie chińskiej nie można więc mechanicznie dopasowywać wszystkiego według schematu, nie biorąc pod uwagę ogólnego stanu zdrowia. Na przykład czerwona twarz z uczuciem goryczy w ustach, bezsennością, aftami i kołataniem serca odpowiada nadmiernemu ogrzaniu serca, natomiast czerwona twarz z przyspieszonym oddechem i kaszlem z odkrztuszeniem żółtej wydzieliny odpowiada problemom z płucami, podobnie jak czerwona twarz z drażliwością, goryczą w ustach, bólami głowy i zawrotami głowy odpowiada problemom z wątrobą itp.

Dieta według 5 elementów:

Każdy smak ma określony wpływ na organizm:

Kwaśny - wspomaga produkcję płynów ustrojowych i innych. Działa ściągająco, reguluje pocenie się i biegunkę. Działa na nerwy i uszkadza wątrobę, stosuje się go ostrożnie w przypadkach przewlekłych bólów.

Gorzki - zmniejsza gorączkę, uspokaja i wzmacnia. Oczyszcza gorączkę i wilgoć oraz ściąga wzburzoną chi. Działa na kości, a nadmierne stosowanie może je uszkodzić.

Słodki – pobudza, harmonizuje i pośredniczy. Stosowany jest w przypadku niedoborów i w celu uśmierzenia bólu. Działa na mięśnie, a nadmierne stosowanie powoduje osłabienie mięśni.

Ostra, piekąca – rozprasza i jest stosowana do eliminacji szkodliwych czynników. Ponieważ rozprasza chi, może ją osłabiać.

Słona – opada w dół, zmiękcza stwardnienia. Stosowana jest w leczeniu zaparć i obrzęków. Wysusza krew, dlatego nadmierne stosowanie osłabia krew.

Więcej informacji na temat tradycyjnej medycyny chińskiej można znaleźć w książkach Na frekvencji medycyny chińskiej (2002) i Od źródła medycyny chińskiej (2007).